เพลงบรรเลง | เพลงมีเสียงร้อง
ความจริงวันนี้ของ "eBook"

ความจริงวันนี้ของ ‘eBook’

 

พงศ์ศิริ เหตระกูล

 

            ประสบความสำเร็จอย่างล้นหลามครับ กับงาน ‘งานสัมมนาเพื่อพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการหนังสือไทย เปิดโอกาสการค้าใหม่ด้าน eBook’ ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ.2555 ที่ผ่านมา ณ ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ ที่ว่าประสบความสำเร็จล้นหลามนี้คือผู้ร่วมฟังภายในงานนั้น มีมากกว่า 200 คน ทั้งที่ตอนแรกประมาณการไว้เพียงแค่ 150 คนเท่านั้น สิ่งนี้น่าจะเป็นสัญญาณที่ดีให้กับวงการ eBook ไทย เพราะสำนักพิมพ์ให้ความสนใจกันเต็มที่ครับ จากการสำรวจในงานก็มีสำนักพิมพ์มากกว่า 60 เปอร์เซ็นต์ทีเดียว ที่เริ่มผลิต eBook ขายกันแล้ว

              อีกสิ่งหนึ่งซึ่งเป็นสัญญาณที่ดี ซึ่งคุณปฐม อินทโรดม แห่งสำนักพิมพ์ ARIP ได้ตั้งข้อสังเกตไว้คือ เมื่องานสัมมนาด้าน eBook ครั้งก่อนหน้านี้ คำถามจากสำนักพิมพ์ส่วนใหญ่จะเน้นถามกันที่กฎหมายและการทำสัญญา ซึ่งบ่งบอกว่าเพื่อนสำนักพิมพ์ส่วนใหญ่ยังเพิ่งเริ่มพิจารณาทำ eBook เท่านั้น แต่คำถามของเพื่อนสำนักพิมพ์ในงานวันที่ 24 ตุลาคมนี้ ส่วนใหญ่จะเป็นเรื่องธุรกิจและการตลาด ทำให้เห็นว่าหลายสำนักพิมพ์เข้าร่วมตลาด eBook แล้ว และต้องการความรู้ว่าทำอย่างไรจะขาย eBook ให้ได้ดีขึ้น

ทางส่วนผมเองก็ได้รับมอบหมายให้ศึกษากรณีศึกษา (case study) ด้าน eBook ของต่างประเทศเป็นหลัก โดยเฉพาะในอเมริกาและอังกฤษ ซึ่งเป็นประเทศที่ธุรกิจ eBook และการยอมรับเทคโนโลยีมีสูงมาก เพื่อนำกรณีศึกษานั้นมาให้ข้อคิด และทำนายเทรนด์การเติบโตของตลาด eBook ไทยครับ มีเนื้อหาบางส่วนที่คิดว่าอยากจะแบ่งปันให้เพื่อนสำนักพิมพ์ท่านอื่นๆ ที่ไม่มีโอกาสเข้าร่วมงานนี้ได้ทราบ เพราะส่วนตัวเชื่อว่าเป็นประโยชน์กับสำนักพิมพ์ที่มี eBook และกำลังศึกษาตลาดอยู่ไม่มากก็น้อย จึงขอนำมาอธิบายรายละเอียดคร่าวๆดังนี้ครับ

 

              ประเด็นแรกที่ผมศึกษาคือ สัดส่วนรายได้ของ eBook ต่อรายได้ทั้งหมดของสำนักพิมพ์ครับ เพื่อจะบอกให้ได้ว่า eBook มีอิทธิพลกับสุขภาพด้านการเงินของสำนักพิมพ์ยักษ์ใหญ่ขนาดไหนแล้ว ผลคือ ณ ปัจจุบัน สำนักพิมพ์ของประเทศอเมริกาและอังกฤษที่ปรับตัวตามเทคโนโลยี eBook กันอย่างเต็มที่ มีสัดส่วนรายได้จาก eBook กันประมาณ 10-20 เปอร์เซ็นต์ จากรายได้ทั้งหมดครับ เรียกว่ายังไม่ได้มีอิทธิพลมากจนทำให้สำนักพิมพ์ที่ปรับตัวไม่ทันต้องล้มหายตายจากกันไป และจากข้อมูลนี้ก็เชื่อได้ว่าอุตสาหกรรม eBook ไทยเราก็คงยังไม่เติบโตจนทำร้ายสำนักพิมพ์ที่ปรับตัวไม่ทันได้ในเร็วๆ นี้ครับ เพราะขนาดพี่ใหญ่อย่างอเมริกา ที่มีอัตราการยอมรับเทคโนโลยีสูงมากยังเกิดผลด้านรายได้เพียง 10-20 เปอร์เซ็นต์เท่านั้น สำนักพิมพ์ไทยเราคงต้องใช้เวลาอีกสักพักใหญ่กว่าสัดส่วนรายได้จะเติบโตไปถึงขั้นนั้นครับ

            อย่างไรก็ตาม ก็ไม่ควรประมาทอัตราเจริญเติบโตของ eBook นะครับ เพราะทางฝั่ง eBook อเมริกามีสัดส่วนรายได้กระโดดจาก 2-3 เปอร์เซ็นต์ มาอยู่ที่ 20 เปอร์เซ็นต์ ได้ภายในเวลาไม่กี่ปี และจากการเติบโตของเทคโนโลยีมีความเป็นไปได้ว่าช่วง 20 เปอร์เซ็นต์ที่สองนี้ อาจจะใช้เวลาสั้นกว่าช่วงแรกเยอะเลยครับ

            ประเด็นที่ 2 ที่ผมศึกษาคือเรื่องการ ‘กินยอดขายกันเอง’ (cannibalize) ของ eBook กับหนังสือเล่มครับ เพราะหลายท่านคงระแวดระวังกันอยู่พอสมควรว่า ถ้าขายทั้ง eBook และหนังสือเล่มไปพร้อมๆ กันแล้ว eBook จะไปทำให้ยอดขายของหนังสือเล่มตกหรือไม่? eBook เป็นโอกาสหรืออุปสรรคกับวงการหนังสือกันแน่?

            จากกรณีศึกษาหลายกรณีจากอเมริกาพบว่า eBook นั้น ส่งเสริมวงการหนังสือมากกว่าที่จะมาทำลายวงการหนังสือครับ ตัวอย่างมีให้เห็นมากมายตั้งแต่เว็บไซต์ lulu.com ซึ่งเป็นเว็บไซต์ self-publishing ชื่อดังของโลก ก็พบว่านักเขียนที่จัดพิมพ์หนังสือกับlulu.com จะทำรายได้มากกว่าหากขายทั้ง eBook และหนังสือเล่มไปด้วยกันทั้งสองรูปแบบ หรือในตลาดนิตยสารอเมริกาเองก็พบว่า มีลูกค้าใหม่ๆ มากมายจากแท็บเล็ต (tablet) ซึ่งเพิ่งเคยรู้จักนิตยสารเป็นครั้งแรก (new to the brand) ถ้าไม่มีแท็บเล็ตก็จะไม่ซื้อหนังสือดังกล่าว

ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น? ทำไมผู้เชี่ยวชาญต่างประเทศถึงเห็นตรงกันว่าหนังสือเล่มกับ eBook จะไม่แย่งยอดขายกันเอง? คำตอบที่หลายท่านให้มาตรงกันครับ คือพฤติกรรมและกลุ่มนักอ่านที่ซื้อ eBook นั้น ต่างกับหนังสือเล่มค่อนข้างชัดเจน

            ต่างกันอย่างไรนั้น ตัวอย่างมีให้เห็นได้หลายกรณีครับ เช่น คนอ่าน eBook หลายครั้งก็เห็นได้ว่าเป็นชอบความสะดวก บางทีอยากอ่านระหว่างเดินทางแต่ไม่อยากพกหนังสือเล่ม ระหว่างเดินขึ้นรถไฟฟ้าก็เลยกดซื้อสักเล่มอ่านระหว่างทาง และคนกลุ่มนี้ก็อาจจะไม่ใช่คนที่ปกติเดินเข้าร้านหนังสือและเป็นลูกค้าประจำที่ซื้อหนังสือของสำนักพิมพ์เราอยู่แล้ว บางท่านอาจรู้จักสำนักพิมพ์เราเป็นครั้งแรกด้วยซ้ำ จึงทำให้ยอด eBook ที่เกิดขึ้นนี้เป็นการเพิ่มรายได้ มากกว่าการแย่งยอดขายจากหนังสือเล่มครับ

            อีกตัวอย่างก็เนื่องมาจากลักษณะการซื้อหนังสือไทยที่ต่างประเทศครับ ปกติการสั่งซื้อหนังสือไทยเป็นเรื่องยากสำหรับชาวไทยต่างแดนครับ การมีร้าน eBookstore ขึ้นมาในแท็บเล็ตที่ใครก็เข้าถึงได้ทำให้สำนักพิมพ์หลายท่านที่มีลูกค้าที่เป็นคนไทยในต่างประเทศเข้ามาแบบไม่คาดคิดครับ บางท่านก็ได้ลูกค้าจากต่างประเทศเป็นสัดส่วนถึง 30-40 เปอร์เซ็นต์ของยอดขาย eBook และแน่นอน ยอดขายนี้ก็ย่อมไม่แข่งกับหนังสือเล่ม เพราะลูกค้ากลุ่มนี้ปกติก็ไม่คิดจะสั่งหนังสือจากไทยอยู่แล้ว เพราะไม่สะดวก

            มีอีกเหตุผลใหญ่อีกเหตุผลหนึ่งครับ ที่สนับสนุนว่าทำไม eBook นั้น ส่งเสริมยอดขายมากกว่าที่จะเป็นอุปสรรค แต่ในเดือนนี้หน้ากระดาษมีจำกัด ผมคงต้องขอติดไว้ในคราวหน้าครับ และหวังว่าจะได้พูดคุยกับเพื่อนสำนักพิมพ์ทุกท่านในโอกาสต่อไปอีก ไม่ว่าจะเป็นงานสัมมนาหรืองานใดก็ตามนะครับ

จำนวนผู้เข้าชม 5533    
ชื่อผู้ใช้/อีเมล :  
รหัสผ่าน :